Astrid Lindgren, urodzona jako Astrid Anna Emilia Ericsson 14 listopada 1907 roku w Smålandii, to postać, której nazwisko stało się synonimem magii literatury dziecięcej. Jako szwedzka pisarka, stworzyła światy, które od pokoleń poruszają serca czytelników na całym globie. Jej dzieła, takie jak przygody Pippi Pończoszanki, Emila ze Smålandii czy Braci Lwie Serce, na stałe wpisały się do kanonu światowej literatury. Choć zmarła 28 stycznia 2002 roku w wieku 94 lat, jej wpływ na kulturę i sposób postrzegania dziecięcej wyobraźni pozostaje nieoceniony.
Życie prywatne Astrid Lindgren, choć naznaczone wczesnym macierzyństwem i trudnymi wyborami, było fundamentem dla jej niezwykłej wrażliwości i zrozumienia świata dzieci. Poślubiła Sture Lindgrena w 1931 roku, z którym doczekała się córki Karin. Jej syn Lars, urodzony w 1926 roku, był jednym z pierwszych odbiorców jej literackich eksperymentów. Statystyki sprzedażowe jej książek, przekraczające 167 milionów egzemplarzy do 2010 roku, świadczą o uniwersalności i ponadczasowości jej twórczości, a pozycja jako 18. najczęściej tłumaczonego autora na świecie w 2017 roku potwierdza jej globalny zasięg i znaczenie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 28 stycznia 2002 roku miała 94 lata.
- Żona/Mąż: Mężem był Sture Lindgren.
- Dzieci: Miała syna Larsa i córkę Karin.
- Zawód: Pisarka literatury dziecięcej.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie postaci Pippi Pończoszanki i licznych innych uwielbianych przez dzieci bohaterów, a także wpływ na prawa dzieci.
Astrid Lindgren – Biografia
Dane osobowe i pochodzenie
Astrid Anna Emilia Ericsson, znana światu jako Astrid Lindgren, urodziła się 14 listopada 1907 roku w malowniczej miejscowości Näs, położonej niedaleko Vimmerby, w sercu szwedzkiego regionu Småland. Swoje nazwisko Lindgren przyjęła po ślubie ze Sture Lindgrenem, którego poślubiła w 1931 roku. To właśnie jej korzenie w szwedzkiej wsi, pośród natury i prostych ludzi, stanowiły późniejsze bogate źródło inspiracji dla jej twórczości.
Okoliczności śmierci i pogrzeb
Astrid Lindgren odeszła w wieku 94 lat, 28 stycznia 2002 roku, w swoim domu w centrum Sztokholmu. Jej śmierć była wielkim wydarzeniem w Szwecji, a pogrzeb, który odbył się w jej rodzinnym Vimmerby, miał charakter niemal państwowy. W uroczystościach uczestniczyli m.in. szwedzka rodzina królewska – król Karol XVI Gustaw i królowa Sylwia, a także premier Göran Persson, co podkreślało jej ogromny wkład w kulturę i życie społeczne kraju.
Astrid Lindgren odeszła w wieku 94 lat, 28 stycznia 2002 roku, w swoim domu w centrum Sztokholmu.
Statystyki literackie
Twórczość Astrid Lindgren osiągnęła fenomenalny zasięg globalny. Do 2010 roku sprzedano na całym świecie około 167 milionów egzemplarzy jej książek. W 2017 roku pisarka została sklasyfikowana jako 18. najczęściej tłumaczony autor na świecie, co świadczy o uniwersalności jej opowieści i ich zdolności do przekraczania barier językowych i kulturowych. Jej dzieła, takie jak „Pippi Pończoszanka”, „Emil ze Smålandii” czy „Bracia Lwie Serce”, stały się częścią dzieciństwa milionów.
Do 2010 roku sprzedano na całym świecie około 167 milionów egzemplarzy jej książek.
Rodzina i życie prywatne
Rodzice i rodzeństwo
Astrid Anna Emilia Ericsson była córką Samuela Augusta Ericssona oraz Johanny (Hanny) Sofii Jonsson. Dorastała w rodzinie rolniczej, mając starszego brata Gunnara, który w późniejszym czasie został członkiem szwedzkiego parlamentu, oraz dwie młodsze siostry. Dzieciństwo w Smålandii, pełne swobody i kontaktu z naturą, pozostawiło trwały ślad w jej pamięci i wyobraźni, co znalazło odzwierciedlenie w jej późniejszych książkach dla dzieci.
Wczesne doświadczenia i macierzyństwo
Po ukończeniu szkoły, młoda Astrid podjęła pracę w lokalnej gazecie „Vimmerby Tidning”. Tam nawiązała romans z redaktorem naczelnym, który zakończył się ciążą. Wydarzenie to, wywołujące lokalny skandal, zmusiło ją do opuszczenia rodzinnej miejscowości i przeprowadzki do Sztokholmu. To doświadczenie, mimo początkowych trudności, ukształtowało jej silny charakter i niezależność.
To doświadczenie, mimo początkowych trudności, ukształtowało jej silny charakter i niezależność.
Syn Lars
W 1926 roku Astrid urodziła swojego jedynego syna, Larsa. Przez pierwsze cztery lata życia chłopiec przebywał pod opieką rodziny zastępczej, zanim wrócił pod skrzydła matki w Sztokholmie. Okres ten był dla Astrid trudny, jednak pozwolił jej na zdobycie doświadczenia i przygotowanie się do roli matki i pisarki. Warto nadmienić, że to właśnie syn Lars stanowił pierwotną inspirację dla jej późniejszych opowieści. Astrid wyjechała do Sztokholmu w wieku 16 lat, by rozpocząć pracę jako stenografka. W 1926 roku, w wieku 19 lat, urodziła syna Larsa w Kopenhadze. Lars, syn Astrid Lindgren, był pierwszym odbiorcą jej opowieści.
W 1926 roku Astrid urodziła swojego jedynego syna, Larsa.
Lars, syn Astrid Lindgren, był pierwszym odbiorcą jej opowieści.
Małżeństwo i córka Karin
W 1931 roku Astrid poślubiła Sture Lindgrena, swojego ówczesnego szefa z Królewskiego Automobilklubu. Trzy lata później, w 1934 roku, na świat przyszła ich córka Karin. Rodzina stała się dla Astrid Lindgren ostoją i nieustannym źródłem miłości i wsparcia, a jej doświadczenia jako matki i żony często przenikały do tworzonych przez nią postaci i historii.
W 1931 roku Astrid poślubiła Sture Lindgrena.
W 1934 roku, na świat przyszła ich córka Karin.
Kariera zawodowa i debiut literacki
Początki kariery zawodowej
Zanim Astrid Lindgren w pełni poświęciła się pisaniu, zdobywała doświadczenie w różnych zawodach. Pracowała jako dziennikarka, a także sekretarka, między innymi w szwedzkim Królewskim Klubie Automobilowym. Te wczesne doświadczenia zawodowe kształtowały jej umiejętności komunikacyjne i organizacyjne, które okazały się nieocenione w dalszej karierze.
Inspiracja dla kryminałów
Na początku lat 40. XX wieku Astrid Lindgren pracowała jako sekretarka u znanego kryminalistyka Harry’ego Södermana. Doświadczenie to okazało się kluczowe dla jej przyszłej twórczości, stanowiąc bezpośrednią inspirację do stworzenia postaci detektywa Blomkvista (Bill Bergson). Postać ta, znana z serii kryminałów dla młodzieży, wpłynęła na rozwój gatunku w literaturze dziecięcej.
Debiut literacki i sukces „Zwierzeń Britt-Marii”
Droga Astrid Lindgren do miana światowej sławy pisarki nabrała tempa w 1944 roku. Wówczas to zdobyła drugą nagrodę w konkursie wydawnictwa Rabén & Sjögren za swoją powieść „Zwierzenia Britt-Marii”. Był to jej oficjalny debiut literacki, który zapoczątkował jej karierę i otworzył drzwi do świata publikacji.
W 1944 roku zdobyła drugą nagrodę w konkursie wydawnictwa Rabén & Sjögren za powieść „Zwierzenia Britt-Marii”.
Fenomen „Pippi Långstrump”
Rok później, w 1945 roku, Astrid Lindgren wygrała ten sam konkurs, tym razem z książką „Pippi Långstrump” (Pippi Pończoszanka). Co ciekawe, historia Pippi została wcześniej odrzucona przez inne wydawnictwo, Bonniers. Okazało się jednak, że to właśnie ta ekscentryczna i niezwykle silna dziewczynka podbiła serca czytelników na całym świecie, stając się światowym fenomenem. Książka została przetłumaczona na co najmniej 100 języków i do dziś pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w literaturze dziecięcej.
W 1945 roku wygrała ten sam konkurs z książką „Pippi Långstrump” (Pippi Pończoszanka).
Książka została przetłumaczona na co najmniej 100 języków.
Praca redakcyjna w wydawnictwie
Przez wiele lat Astrid Lindgren nie tylko tworzyła własne dzieła, ale także aktywnie uczestniczyła w kształtowaniu literatury dziecięcej jako pracownik rady redakcyjnej działu literatury dziecięcej w wydawnictwie Rabén & Sjögren w Sztokholmie. Jej doświadczenie i intuicja miały ogromny wpływ na publikację wielu cenionych książek dla najmłodszych.
Nagrody i najważniejsze osiągnięcia
Kluczowe nagrody i wyróżnienia
- Nagroda im. Hansa Christiana Andersena (1958) – przyznana za książkę „Rasmus i włóczęga”.
- Right Livelihood Award (1994) – „Alternatywna Nagroda Nobla” za twórczość poświęconą prawom dzieci.
- Złoty medal Illis quorum (1995) – wysokie odznaczenie rządowe za zasługi dla kultury.
- Tytuł Międzynarodowego Szweda Roku (1997) – przyznany z okazji 90. urodzin.
Nominacja do Nagrody Nobla
W 1972 roku Astrid Lindgren została oficjalnie nominowana do literackiej Nagrody Nobla. Nominację tę złożyli niemiecki krytyk Klaus Doderer oraz austriacki bibliotekarz Josef Stummvoll, doceniając jej ogromny wkład w literaturę światową.
W 1972 roku Astrid Lindgren została oficjalnie nominowana do literackiej Nagrody Nobla.
Odznaczenia państwowe i społeczne
Za swoje wybitne zasługi dla kultury szwedzkiej, Astrid Lindgren została odznaczona Złotym medalem Illis quorum w 1995 roku, przyznawanym przez rząd Szwecji. W 1997 roku, z okazji swoich 90. urodzin, ogłoszono ją Międzynarodowym Szwedem Roku (International Swede of the Year), co było wyrazem powszechnego uznania dla jej postaci i dokonań.
Za swoje wybitne zasługi dla kultury szwedzkiej, Astrid Lindgren została odznaczona Złotym medalem Illis quorum w 1995 roku.
Działalność społeczna i poglądy
Aktywizm polityczny i debata podatkowa
Astrid Lindgren była nie tylko wybitną pisarką, ale także zaangażowaną obywatelką. W 1976 roku wywołała ogólnokrajową debatę swoim tekstem satyrycznym „Pomperipossa w Monismanii”, w którym protestowała przeciwko 102-procentowej stawce podatku marginalnego. Ta akcja miała znaczący wpływ na wyniki wyborów, przyczyniając się do porażki socjaldemokratów.
W 1976 roku wywołała ogólnokrajową debatę swoim tekstem satyrycznym „Pomperipossa w Monismanii”.
Walka o prawa dzieci i zakaz kar cielesnych
Jednym z najważniejszych aspektów działalności społecznej Astrid Lindgren była jej walka o prawa dzieci. Po otrzymaniu Pokojowej Nagrody Księgarzy Niemieckich w 1978 roku, wygłosiła słynne przemówienie „Nigdy przemocy!”. Jej apel doprowadził do wprowadzenia w Szwecji w 1979 roku ustawowego zakazu bicia dzieci, co było przełomowym momentem w ochronie najmłodszych.
Po otrzymaniu Pokojowej Nagrody Księgarzy Niemieckich w 1978 roku, wygłosiła słynne przemówienie „Nigdy przemocy!”.
W Szwecji w 1979 roku wprowadzono ustawowy zakaz bicia dzieci.
Kampania na rzecz dobrostanu zwierząt – „Lex Lindgren”
Astrid Lindgren aktywnie działała również na rzecz dobrostanu zwierząt. Jej determinacja i zaangażowanie doprowadziły do uchwalenia w Szwecji nowego prawa dotyczącego ochrony zwierząt hodowlanych, które na jej cześć nazwano „Lex Lindgren”. Pisarka, która sama wychowała się na wsi, doskonale rozumiała potrzeby zwierząt.
Na jej cześć nazwano „Lex Lindgren” – nowe prawo dotyczące ochrony zwierząt hodowlanych w Szwecji.
Poglądy polityczne
Przez całe swoje życie Astrid Lindgren deklarowała się jako socjaldemokratka. Mimo że jej poglądy czasami kolidowały z oficjalną linią partii, zwłaszcza w kwestiach podatkowych, pozostała wierna swoim przekonaniom, łącząc je z głębokim humanizmem i troską o jednostkę.
Inne role i projekty
Wszechstronność twórcza
Twórczość Astrid Lindgren wykraczała poza ramy tradycyjnych książek dla dzieci. Pisała teksty piosenek, artykuły polemiczne, prace autobiograficzne, a nawet prowadziła dzienniki wojenne z lat 1939–1945, które stanowią cenne świadectwo tamtych czasów. Jej pisarstwo cechowało się różnorodnością gatunkową i tematyczną.
Udział w adaptacjach filmowych
Wiele dzieł Astrid Lindgren zostało z sukcesem sfilmowanych, a sama pisarka aktywnie uczestniczyła w procesie tworzenia scenariuszy. Jej zaangażowanie w adaptacje, takie jak te do filmów „Rasmus i włóczęga” czy serii o Pippi Pończoszance, zapewniło wierne przeniesienie ducha jej książek na ekran.
Ciekawostki i upamiętnienie
Upamiętnienie Astrid Lindgren
- Banknot 20 koron: Wizerunek pisarki od lat 2014–2015 widniał na szwedzkim banknocie.
- Asteroida Lindgren: Na cześć pisarki nazwano asteroidę (3204), odkrytą w 1978 roku.
- Satelita Astrid 1: Szwedzki mikrosatelita (1995) nosił imię Astrid, a jego instrumenty nazwano imionami bohaterów: PIPPI, EMIL, MIO.
- Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA): Największe na świecie wyróżnienie finansowe w literaturze dziecięcej, ustanowione po jej śmierci.
- UNESCO Memory of the World: Kolekcja rękopisów wpisana na listę w 2005 roku.
- Muzea i parki rozrywki: Park „Świat Astrid Lindgren” w Vimmerby i muzeum Junibacken w Sztokholmie.
Wizerunek na banknocie
Wyjątkowe uznanie dla Astrid Lindgren znajduje odzwierciedlenie w jej wizerunku widniejącym na szwedzkim banknocie o nominale 20 koron, który był w obiegu w latach 2014–2015. To symboliczne uhonorowanie postaci, która stała się ikoną szwedzkiej kultury.
Wizerunek pisarki widniał na szwedzkim banknocie o nominale 20 koron w latach 2014–2015.
Nazewnictwo astronomiczne i kosmiczne
Dziedzictwo Astrid Lindgren sięga nawet kosmosu. W 1978 roku radziecki astronom Nikołaj Czernych odkrył asteroidę (3204), którą na cześć pisarki nazwano „Lindgren”. Ponadto, szwedzki mikrosatelita wystrzelony w 1995 roku nosił imię Astrid, a jego instrumenty badawcze nazwano imionami bohaterów jej książek: PIPPI, EMIL oraz MIO.
Na cześć pisarki nazwano asteroidę (3204) „Lindgren”.
Nagroda im. Astrid Lindgren (ALMA)
Po śmierci pisarki rząd Szwecji ustanowił prestiżową Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA). Jest to największe na świecie wyróżnienie finansowe w dziedzinie literatury dla dzieci i młodzieży, przyznawane twórcom, którzy kontynuują jej ideę promowania czytelnictwa i szacunku dla dziecięcej wyobraźni.
Ustanowiono Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA) – największe na świecie wyróżnienie finansowe w literaturze dziecięcej.
Dziedzictwo kulturalne i muzea
Pamięć o Astrid Lindgren jest żywa i obecna w wielu miejscach. W jej rodzinnym Vimmerby znajduje się park tematyczny „Świat Astrid Lindgren”, a w Sztokholmie działa dziecięce muzeum Junibacken, poświęcone jej twórczości. W 2005 roku kolekcja oryginalnych rękopisów Astrid Lindgren została wpisana na prestiżową listę Pamięci Świata UNESCO, co podkreśla jej nieoceniony wkład w światowe dziedzictwo kulturowe.
Kolekcja rękopisów Astrid Lindgren została wpisana na listę Pamięci Świata UNESCO w 2005 roku.
Astrid Lindgren była postacią, której twórczość wywarła niezmierny wpływ na literaturę dziecięcą i sposób postrzegania dzieciństwa. Jej historie, pełne humoru, odwagi i głębokiego zrozumienia ludzkiej natury, wciąż inspirują czytelników na całym świecie, a jej zaangażowanie społeczne, zwłaszcza w kwestii praw dzieci, pozostawiło trwały ślad w historii. Pisarka udowodniła, że nawet najprostsze opowieści mogą mieć ogromną moc kształtowania świata.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie książki dla dzieci napisała Astrid Lindgren?
Astrid Lindgren napisała wiele uwielbianych książek dla dzieci, w tym „Pippi Pończoszankę”, serię o „Dzieciach z Bullerbyn”, „Karlssona z Dachu” oraz „Braci Lwie Serce”. Jej twórczość cechuje się humorem, empatią i odwagą w poruszaniu ważnych tematów.
Ile dzieci miała Astrid Lindgren?
Astrid Lindgren miała dwoje dzieci: syna Larsa i córkę Karin. To właśnie dla Karin, która była chora na zapalenie płuc, wymyśliła historię o Pippi Pończoszance.
Z jakiego kraju pochodzą dzieci z Bullerbyn?
Dzieci z Bullerbyn pochodzą ze Szwecji. Ich sielskie życie rozgrywa się w małej wiosce w Smalandii, regionie, z którego sama pochodziła Astrid Lindgren.
Czy Astrid Lindgren dostała Nagrodę Nobla?
Astrid Lindgren nie otrzymała Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Mimo wielkiego uznania na całym świecie i wielu prestiżowych nagród, takich jak Międzynarodowa Złota Biblioteka im. Hansa Christiana Andersena, Nagroda Nobla jej nie przyznano.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Astrid_Lindgren
