Igor Strawiński: Kompozytor, który zrewolucjonizował orkiestrę

0

Igor Fiodorowicz Strawiński (1882-1971) był jednym z najwybitniejszych rosyjskich kompozytorów XX wieku, którego twórczość wywarła ogromny wpływ na rozwój muzyki. Na moment śmierci w 1971 roku, w wieku 88 lat, Strawiński miał za sobą burzliwe życie, pełne podróży, zmian obywatelstw i stylistycznych ewolucji. Jego pierwsze małżeństwo z Jekatieriną Nosenko zaowocowało czwórką dzieci, a drugie, z Wierą de Bosset, trwało do końca jego dni w Nowym Jorku. Sławę przyniosły mu balety stworzone dla Ballets Russes, w tym legendarne „Święto wiosny”, które wywołało skandal na paryskiej premierze.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 88 lat (na moment śmierci)
• Żona/Mąż: Jekaterina Nosenko (pierwsza), Wiera de Bosset (druga)
• Dzieci: Czworo (w tym Teodor i Soulima)
• Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent
• Główne osiągnięcie: „Święto wiosny”, które zrewolucjonizowało muzykę XX wieku

Podstawowe informacje o Igorze Strawińskim

Igor Fiodorowicz Strawiński urodził się 17 czerwca 1882 roku w Oranienbaumie, miejscowości położonej niedaleko Petersburga. Choć przyszedł na świat jako obywatel Imperium Rosyjskiego, jego życie naznaczone było emigracją i zmianami przynależności państwowej. W 1934 roku uzyskał obywatelstwo francuskie, a po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych w 1945 roku, przyjął obywatelstwo amerykańskie. Igor Strawiński zmarł 6 kwietnia 1971 roku w Nowym Jorku, w wieku 88 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci był obrzęk płuc. Jest powszechnie uznawany za jednego z najważniejszych i najbardziej wpływowych kompozytorów XX wieku, kluczową postać muzycznego modernizmu, która zrewolucjonizowała myślenie o strukturze rytmicznej i formie muzycznej.

Życie prywatne i rodzinne Igora Strawińskiego

Rodzina Strawińskich korzeniami sięgała polskiej szlachty herbu Sulima. Dzieciństwo Igora było naznaczone trudnymi relacjami z rodzicami – odczuwał strach przed porywczym ojcem, śpiewakiem operowym, i obojętność ze strony matki. Rodzice nie dostrzegali w synu szczególnego talentu muzycznego. Igor Strawiński rozpoczął naukę gry na fortepianie stosunkowo późno, jednak szybko okazał się mieć wielki talent. W 1906 roku Strawiński ożenił się ze swoją kuzynką, Jekatieriną Nosenko, z którą miał czworo dzieci, w tym synów Teodora i Soulimę. Po emigracji do USA, w 1940 roku, Igor Strawiński poślubił swoją przyjaciółkę z dzieciństwa, Wierę de Bosset, z którą pozostawał w związku od lat 20. XX wieku.

Edukacja i wczesne lata kariery

Zgodnie z wolą rodziców, Igor Strawiński w 1901 roku zapisał się na studia prawnicze na Uniwersytecie w Petersburgu, jednak rzadko pojawiał się na wykładach, poświęcając czas na naukę harmonii i kontrapunktu. Przyjaźń z Władimirem Rimskim-Korsakowem otworzyła mu drzwi do znajomości z jego ojcem, słynnym kompozytorem Nikołajem Rimskim-Korsakowem. Nikołaj Rimski-Korsakow udzielał Igorowi prywatnych lekcji kompozycji aż do swojej śmierci w 1908 roku. Już jako dziecko Strawiński wykazywał wybitne zdolności czytania nut a vista. Przez pierwsze 27 lat życia kompozytor mieszkał w Petersburgu, tuż obok Teatru Maryjskiego, co od najmłodszych lat zanurzyło go w świecie opery.

Rewolucyjna kariera muzyczna

Przełomem w karierze Igora Strawińskiego było spotkanie z impresariem Siergiejem Diagilewem, który zamówił u młodego kompozytora balety dla swoich słynnych Ballets Russes w Paryżu. Dzięki tej współpracy powstały legendarne dzieła: „Ognisty ptak” (1910), który zachwycił paryską publiczność swoją kolorystyką i melodyjnością, oraz „Pietruszka” (1911), balet o charakterze groteskowym. Największy rozgłos przyniosła kompozytorowi premiera „Święta wiosny” w 1913 roku. Ten balet, z jego prymitywnymi rytmami, dysonansami i odważną choreografią, wywołał skandal, który stał się legendarny. „Święto wiosny” jest dziś uważane za jedno z najważniejszych dzieł muzyki XX wieku, symbolizujące zerwanie z tradycją i otwarcie na nowe brzmienia.

Okresy twórczości Igora Strawińskiego

• Okres rosyjski (1913–1920): Kompozytor czerpał inspiracje z rosyjskiego folkloru i poezji ludowej, tworząc dzieła takie jak „Lis” (1916) czy „Wesele” (1923).
• Okres neoklasyczny (1920–1951): Po przeprowadzce do Francji, Strawiński zwrócił się ku estetyce XVIII wieku, wykorzystując formy sonatowe (Oktet, 1923) oraz tematykę mitologii greckiej w dziełach takich jak „Król Edyp” (1927) czy „Apollo i muzy” (1927).
• Okres seryjny (1954–1968): W późniejszym etapie kariery, Strawiński przyjął technikę dwunastotonową (dodekafonię) Arnolda Schoenberga, zaskakując świat muzyczny.

Najważniejsze dzieła i współpraca z Siergiejem Diagilewem

Współpraca z impresariem Siergiejem Diagilewem była kluczowym momentem w karierze Igora Strawińskiego. Diagilew, założyciel słynnych Ballets Russes, zamówił u Strawińskiego serię baletów, które na zawsze wpisały się w historię muzyki i tańca. Pierwszym wielkim sukcesem był „Ognisty ptak” z 1910 roku, który zachwycił paryską publiczność swoją kolorystyką i melodyjnością. Rok później powstała „Pietruszka” (1911), balet o charakterze groteskowym, który również zdobył uznanie. Jednak największy rozgłos przyniosła kompozytorowi premiera „Święta wiosny” w 1913 roku. Ten balet, z jego prymitywnymi rytmami, dysonansami i odważną choreografią, wywołał skandal, który stał się legendarny. „Święto wiosny” jest dziś uważane za jedno z najważniejszych dzieł muzyki XX wieku, symbolizujące zerwanie z tradycją i otwarcie na nowe brzmienia.

Skandal podczas premiery „Święta wiosny”

Premiera baletu „Święto wiosny” w 1913 roku w Paryżu była wydarzeniem, które na trwałe zapisało się w historii muzyki jako jeden z największych skandali. Awangardowa muzyka Igora Strawińskiego, charakteryzująca się nieregularnymi rytmami, dysonansami i surowością, w połączeniu z rewolucyjną choreografią Niżyńskiego, wywołała szok i oburzenie wśród publiczności. Doszło do głośnych protestów, krzyków i przepychanek na widowni, co na moment przerodziło się niemal w zamieszki. Chociaż początkowo przyjęty z oburzeniem, skandal ten paradoksalnie zapewnił kompozytorowi i jego dziełu światową sławę, czyniąc z „Święta wiosny” symbol muzycznej rewolucji XX wieku.

Dokonania i dziedzictwo Igora Strawińskiego

Igor Strawiński pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, które nadal inspiruje i fascynuje kolejne pokolenia. Jego wpływ na muzykę XX wieku jest nie do przecenienia. W 1998 roku prestiżowy magazyn „Time” umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi stulecia, co potwierdza jego status ikony kultury światowej. Strawiński był nie tylko wybitnym kompozytorem, ale także aktywnym dyrygentem własnych utworów oraz pianistą. Pozwalało mu to na bezpośrednią interpretację swojej twórczości przed publicznością na całym świecie, co dodatkowo wzmacniało jego wpływ. Jego dzieła, od wczesnych baletów inspirowanych rosyjskim folklorem, przez neoklasyczne kompozycje nawiązujące do muzyki dawnych mistrzów, po późne, dodekafoniczne utwory, stanowią spójną, choć ewoluującą całość, która ciągle odkrywa nowe znaczenia.

Działalność literacka i dodatkowe role

Igor Strawiński był postacią wszechstronną, której działalność wykraczała poza samą kompozycję. Pozostawił po sobie bogatą spuściznę pisarską, w tym autobiografię, serię wykładów oraz sześć tomów wspomnień napisanych wspólnie z jego bliskim przyjacielem i asystentem Robertem Craftem. Te publikacje stanowią cenne źródło wiedzy o jego życiu, myślach i procesie twórczym. Oprócz komponowania, Strawiński aktywnie występował jako dyrygent własnych utworów oraz pianista. Ta wszechstronność pozwoliła mu na bezpośrednią interpretację swoich dzieł przed publicznością na całym świecie, co dodawało jego muzyce dodatkowego wymiaru i pozwalało na jeszcze głębsze zrozumienie jego artystycznej wizji.

Kontrowersje i ewolucja stylistyczna

Kariera Igora Strawińskiego była naznaczona ciągłymi zmianami stylu, co często budziło kontrowersje. Był krytykowany przez współczesnych mu zwolenników za „zdradę” poprzednich stylów. Jego nagłe przejścia od inspirowanego rosyjskim folklorem okresu, przez neoklasycyzm, aż po późniejszy serializm, budziły konsternację i niezrozumienie u części krytyków i publiczności. Jednak to właśnie ta nieustanna ewolucja i odwaga w eksperymentowaniu z różnymi technikami kompozytorskimi uczyniły go jednym z najbardziej innowacyjnych twórców XX wieku. Strawiński był postacią, która nigdy nie spoczywała na laurach, stale poszukując nowych form wyrazu i poszerzając granice muzyki.

Ciekawostki z życia Igora Strawińskiego

Już jako dziecko Igor Strawiński wykazywał wybitne zdolności czytania nut a vista, co pozwalało mu na studiowanie partytur wokalnych z ogromnej prywatnej biblioteki ojca. W latach 20. XX wieku kompozytor przeszedł kryzys religijny, który zaowocował powrotem do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. To doświadczenie wpłynęło na powstanie wielu dzieł o charakterze sakralnym, takich jak „Symfonia Psalmów”. Przez pierwsze 27 lat życia kompozytor mieszkał w apartamencie przy Kanale Kriukowa w centrum Petersburga, tuż obok Teatru Maryjskiego, gdzie jego ojciec występował jako bas. To zanurzenie w świecie opery od najmłodszych lat z pewnością miało wpływ na jego przyszłe artystyczne wybory. Strawiński, urodzony w Oranienbaumie, stał się obywatelem świata, co odzwierciedlało jego burzliwe losy i ucieczkę przed europejskimi konfliktami. W 1910 roku wyjechał z Rosji, rozpoczynając życie w Europie. Jego prapradziadek, Stanisław Strawiński, walczył podczas konfederacji barskiej. Po wybuchu II wojny światowej Strawiński wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał. W latach międzywojennych, przebywając w Szwajcarii, napisał muzykę do opery. Igor Strawiński, znany z tworzenia baletów, był również kompozytorem fortepianowym i dyrygentem. Jego pierwsze utwory fortepianowe powstały już pod koniec XIX wieku. W 1939 roku, w związku z chorobą żony, Strawiński zdecydował się zamieszkać w Stanach Zjednoczonych, gdzie kontynuował pracę twórczą. Miejscem jego śmierci był Nowy Jork, gdzie zmarł 6 kwietnia 1971 roku, w wieku 88 lat.

Kluczowe momenty w karierze Igora Strawińskiego

Warto wiedzieć: Igor Strawiński zmarł 6 kwietnia 1971 roku w Nowym Jorku, przeżywszy 88 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci był obrzęk płuc.

Warto wiedzieć: Premiera baletu „Święto wiosny” w 1913 roku jest uważana za jedno z największych skandali w historii muzyki, wywołując zamieszki na widowni z powodu swojej awangardowej muzyki i choreografii.

Warto wiedzieć: Igor Strawiński, urodzony w Rosji, uzyskał obywatelstwo francuskie w 1934 roku, a następnie amerykańskie w 1945 roku, co świadczy o jego burzliwych losach i potrzebie ucieczki przed europejskimi konfliktami.

Igor Strawiński był kompozytorem, który nieustannie poszukiwał nowych form wyrazu, przechodząc przez różne okresy stylistyczne i zaskakując świat muzyczny. Jego dorobek, od wczesnych baletów inspirowanych folklorem po późne dzieła dodekafoniczne, stanowi kluczowy element dziedzictwa muzyki XX wieku, a jego wpływ na rozwój muzyki jest nie do przecenienia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Igor_Stravinsky