**Ip Man: Yip Man – biografia mistrza Yip**

0

Ip Man, właściwie Ip Kai-man (葉繼問), znany również jako Yip Man lub Ye Wen, był legendarnym mistrzem sztuk walki, który na stałe zapisał się w historii jako kluczowa postać w rozwoju i popularyzacji stylu Wing Chun. Urodzony 1 października 1893 roku w Foshan w Chinach, przez większość swojego życia poświęcił się sztukom walki, stając się inspiracją dla milionów. Jego życie osobiste było naznaczone zarówno miłością, jak i tragicznymi rozłąkami, a jego dziedzictwo, kultywowane przez jego uczniów i synów, żyje do dziś, między innymi dzięki filmom takim jak seria „Ip Man” z lat 2008-2019, która przyniosła mu globalną sławę. Jego śmierć, która nastąpiła 2 grudnia 1972 roku w Hongkongu, zbiegła się w czasie z odejściem jego najsłynniejszego ucznia, Bruce’a Lee, zaledwie siedem miesięcy później, co dodaje jego historii symbolicznego wymiaru.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 1972 roku miał 79 lat.
• Żona/Mąż: Cheung Wing-sing
• Dzieci: Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum, Ip Nga-wun, Ip Siu-wah
• Zawód: Mistrz sztuk walki, oficer policji
• Główne osiągnięcie: Popularyzacja stylu Wing Chun na skalę światową

Podstawowe informacje o Ip Manie

Ip Man, urodzony jako Ip Kai-man, przyszedł na świat 1 października 1893 roku w Foshan, mieście w prowincji Guangdong w Chinach, w okresie panowania dynastii Qing. Jego życie zakończyło się 2 grudnia 1972 roku w Hongkongu, w wieku 79 lat. Przyczyną jego śmierci był rak krtani. Okoliczności jego odejścia nabierają szczególnego znaczenia, gdy weźmie się pod uwagę, że nastąpiło ono zaledwie siedem miesięcy przed śmiercią jego najbardziej znanego ucznia, Bruce’a Lee. Ip Man wywodził się z zamożnej rodziny, co zapewniło mu dostęp do tradycyjnego chińskiego wykształcenia. To właśnie te podstawy, połączone z jego naturalnym talentem i pasją do sztuk walki, pozwoliły mu stać się wpływowym nauczycielem i autorytetem.

Pochodzenie i dane personalne

Prawdziwe nazwisko mistrza brzmiało Ip Kai-man (葉繼問). Jednakże, ze względu na rozpowszechnienie jego postaci w literaturze i mediach, powszechnie znany jest także pod zlatynizowaną formą nazwiska Yip Man. W standardowym języku mandaryńskim jego nazwisko zapisywane jest jako Ye Wen. Data jego urodzenia – 1 października 1893 roku – umiejscawia go w ważnym okresie historii Chin, na terytorium Foshan w prowincji Guangdong.

Okoliczności śmierci

Ip Man zmarł 2 grudnia 1972 roku. Jego odejście nastąpiło w jego mieszkaniu przy ulicy Tung Choi 149, w dzielnicy Mong Kok w Hongkongu. Przyczyną śmierci był rak krtani, choroba, z którą zmagał się pod koniec życia. Jego śmierć miała symboliczne znaczenie, ponieważ nastąpiła krótko przed odejściem jego najbardziej znanego ucznia, Bruce’a Lee, co podkreśla silną więź i wspólne dziedzictwo, które po sobie pozostawili w świecie sztuk walki. Zmarł w wieku 79 lat, pokonany przez chorobę nowotworową.

Życie prywatne i rodzinne Ip Mana

Życie osobiste Ip Mana było złożone, naznaczone zarówno głębokimi więziami rodzinnymi, jak i trudnymi rozłąkami, które były często wynikiem burzliwych czasów politycznych w Chinach. Pomimo wyzwań, zawsze pozostawał postacią centralną dla swojej rodziny, choć okoliczności życiowe nie zawsze pozwalały na bliskość.

Małżeństwo i dzieci

W 1916 roku Ip Man poślubił Cheung Wing-sing. Z tego związku narodziło się czworo dzieci: dwaj synowie, Ip Chun i Ip Ching, oraz dwie córki, Ip Nga-sum i Ip Nga-wun. Ip Man miał łącznie pięcioro dzieci z dwóch związków.

Rozłąka z żoną

Tragiczne wydarzenia historyczne doprowadziły do trwałej separacji Ip Mana od jego żony. W 1950 roku Ip Man przybył do Hongkongu wraz z żoną i najstarszą córką. Jednakże, gdy kobiety udały się z powrotem do Foshan po dokumenty tożsamości, zamknięcie granic między Chinami a Hongkongiem w 1951 roku uniemożliwiło im ponowne spotkanie. Ta polityczna decyzja na zawsze rozdzieliła małżonków, stając się bolesną częścią jego życiorysu.

Związki pozamałżeńskie

Około 1955 roku Ip Man nawiązał relację z kochanką pochodzącą z Szanghaju. Jego uczniowie nazywali ją po prostu „Shanghai Po”. Z tego nieformalnego związku urodził się syn, Ip Siu-wah. Pomimo tego, że Ip Man miał rodzinę z pierwszego małżeństwa, ta relacja stanowiła kolejny aspekt jego skomplikowanego życia osobistego.

Relacje z synami

Relacje Ip Mana z jego synami z pierwszego małżeństwa były naznaczone długą rozłąką. Ip Chun i Ip Ching przybyli do Hongkongu dopiero w 1962 roku, aby połączyć się z ojcem po latach rozłąki. Ip Man nigdy oficjalnie nie przedstawił swojej kochanki, „Shanghai Po”, synom, co świadczy o delikatności i skomplikowaniu jego sytuacji rodzinnej. Mimo to, synowie odgrywali ważną rolę w jego życiu i dziedzictwie, a Ip Chun z czasem stał się aktywnym uczestnikiem filmów o swoim ojcu.

Kariera i rozwój w sztukach walki

Droga Ip Mana do statusu Wielkiego Mistrza Wing Chun była długa i naznaczona pokorą, determinacją oraz ciągłym dążeniem do perfekcji. Jego zaangażowanie w sztuki walki, począwszy od młodzieńczych lat, aż po późniejsze lata nauczania w Hongkongu, ukształtowało nie tylko jego samego, ale także wpłynęło na kształtowanie się chińskich sztuk walki na całym świecie.

Początki nauki Wing Chun

Ip Man rozpoczął swoją przygodę ze sztukami walki w młodym wieku. W wieku 9 lub 13 lat rozpoczął treningi Wing Chun pod okiem mistrza Chan Wah-shuna. Stało się to w wieku 9 lat, a Chan Wah-shun był jego szesnastym i ostatnim uczniem.

Trening u mistrzów

Po tym, jak mistrz Chan Wah-shun wycofał się z nauczania, Ip Man kontynuował swoją edukację pod okiem Ng Chung-soka, drugiego najstarszego ucznia Chan Wah-shuna. Od Ng Chung-soka przejął znaczną część swoich umiejętności i technik, pogłębiając swoje zrozumienie dla stylu Wing Chun. Przełomowym momentem w jego rozwoju było spotkanie z Leung Bikiem, synem Leung Jana, który był nauczycielem jego pierwszego mistrza. Podczas nauki w St. Stephen’s College w Hongkongu, 16-letni Ip Man został dwukrotnie pokonany w sparingu przez Leung Bika. Ta porażka była katalizatorem do podjęcia nauk u Leung Bika, które trwały aż do jego śmierci w 1911 roku. To doświadczenie dwukrotnej porażki z Leung Bikiem było kluczowe dla jego dalszego rozwoju i nauki.

Status i rola w sztukach walki

Ip Man posiadał rangę Wielkiego Mistrza (Grandmaster) i jest powszechnie uznawany za kluczową postać w historii Wing Chun. Jego główną zasługą jest popularyzacja tego stylu na skalę światową. Jego metody nauczania były dostosowane do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia, co pozwalało na efektywne przekazywanie wiedzy. Imię „Kai-man” można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”, co doskonale odzwierciedla jego rolę jako nauczyciela.

Najwybitniejsi uczniowie

Najbardziej znanym uczniem Ip Mana był Bruce Lee, z którym trenował w Hongkongu. Ich wspólne zdjęcia z lat 50. i 60. XX wieku stały się ikonami historii sztuk walki. Jednakże, Bruce Lee nigdy nie ukończył pełnego systemu Wing Chun pod okiem Ip Mana przed wyjazdem do USA. Bruce Lee był najbardziej znanym uczniem Ip Mana, ale nie ukończył pełnego systemu Wing Chun pod jego okiem. Oprócz niego, Ip Man wyszkolił całe pokolenie mistrzów, wśród których byli m.in.:

• Leung Sheung
• Lok Yiu
• Chu Shong-tin
• Wong Shun-leung
• Moy Yat
• William Cheung
• Ip Chun (syn)
• Ip Ching (syn)

Ip Chun, najstarszy syn, zaczął intensywnie uczyć się Wing Chun od ojca dopiero po przyjeździe do Hongkongu w 1962 roku.

Służba i działalność zawodowa

Kariera zawodowa Ip Mana była nierozerwalnie związana z jego zaangażowaniem w sztuki walki, ale także doświadczeniami politycznymi i społecznymi, które kształtowały Chiny w XX wieku. Jego droga zawodowa obejmowała służbę w policji, a następnie założenie szkoły Wing Chun, która stała się jego głównym zajęciem i sposobem na życie.

Służba w policji

Po powrocie do Foshan w 1916 roku, w wieku 24 lat, Ip Man podjął służbę jako oficer policji dla rządu nacjonalistycznego. W tym okresie dzielił się swoją wiedzą na temat Wing Chun, ucząc swoich podwładnych i krewnych. Po II wojnie światowej służył jako kapitan patroli policyjnych w Foshan. Jego przeszłość w policji, jako członka Kuomintangu, stała się powodem jego ucieczki do Hongkongu pod koniec 1949 roku, aby uniknąć prześladowań ze strony zwycięskich komunistów. Ze względu na swoją przeszłość w policji dla rządu nacjonalistycznego, Ip Man musiał uciekać do Hongkongu.

Ucieczka i początki w Hongkongu

Po ucieczce do Hongkongu w 1949 roku, w wieku 56 lat, Ip Man znalazł się w trudnej sytuacji jako bezrobotny uchodźca. Dzięki pomocy przyjaciół udało mu się znaleźć zatrudnienie w restauracji. Te początkowe lata w nowym miejscu były okresem adaptacji i walki o przetrwanie, zanim zdołał odbudować swoją pozycję.

Otwarcie pierwszej szkoły

Na początku lat 50. Ip Man rozpoczął oficjalne nauczanie Wing Chun. Jego pierwsza szkoła mieściła się w siedzibie stowarzyszenia restauratorów. Początkowo przyciągała głównie ubogich i niewykształconych pracowników, którzy szukali sposobu na obronę i rozwój osobisty. Ta skromna początkowa działalność była fundamentem dla jego przyszłego sukcesu.

Rozwój i prestiż szkoły

Z czasem szkoła Ip Mana zaczęła zyskiwać coraz większą renomę. Jego umiejętności i metody nauczania przyciągały coraz szersze grono uczniów, w tym osoby zamożniejsze i lepiej wykształcone. W miarę wzrostu popularności, Ip Man przeniósł swoją działalność do bardziej prestiżowych dzielnic, takich jak Sham Shui Po i Yau Ma Tei. Ten rozwój pozwolił mu nie tylko na stabilizację finansową, ale także na umocnienie pozycji Wing Chun jako szanowanego stylu sztuk walki.

Zdrowie i osobiste wyzwania

Życie Ip Mana nie było pozbawione osobistych trudności i wyzwań zdrowotnych, które stanowiły integralną część jego historii i wpływały na jego codzienne funkcjonowanie. Mimo tych przeszkód, wykazywał niezwykłą siłę charakteru i determinację.

Uzależnienie od opium

Jednym z największych problemów zdrowotnych i osobistych Ip Mana było uzależnienie od opium. W Hongkongu kupował tę używkę na czarnym rynku, co wiązało się ze znacznymi kosztami. Uzależnienie od opium stanowiło znaczący problem w życiu Ip Mana, wpływając na jego finanse. To uzależnienie stanowiło jeden z głównych powodów, dla których musiał stale zarabiać na nauczaniu sztuk walki, aby pokryć swoje wydatki.

Choroba nowotworowa

Pod koniec życia Ip Man zmagał się z poważną chorobą nowotworową. Diagnoza raka krtani była niezwykle trudna, a choroba ta ostatecznie doprowadziła do jego śmierci w grudniu 1972 roku. Pomimo choroby, do ostatnich chwil pozostał postacią szanowaną i oddaną sztukom walki, a jego ostatnie nagrania demonstracji form na drewnianym manekinie mają na celu zachowanie poprawnych technik dla przyszłych pokoleń. Ip Man ostatnie nagrania demonstracji form na drewnianym manekinie stworzył tuż przed śmiercią, aby zachować techniki dla przyszłych pokoleń.

Działalność filantropijna i organizacyjna

Ip Man, poza byciem wybitnym mistrzem sztuk walki, angażował się również w działania mające na celu ustrukturyzowanie i promowanie stylu Wing Chun. Jego inicjatywy organizacyjne przyczyniły się do jego dalszego rozwoju i zachowania tradycji.

Ving Tsun Athletic Association

W 1967 roku, wraz ze swoimi uczniami, Ip Man założył Ving Tsun Athletic Association (VTAA). Celem tej organizacji było formalne uregulowanie nauczania stylu Wing Chun, co miało zapewnić jego spójność i jakość. Dodatkowo, organizacja miała na celu zapewnienie wsparcia finansowego samemu Ip Manowi, który zmagał się z trudnościami materialnymi w późniejszym okresie życia.

Dziedzictwo edukacyjne

Ip Man przywiązywał wielką wagę do zachowania historii i rodowodu Wing Chun. Spisał historię tej sztuki walki, która wywodzi się od mniszki Ng Mui i Yim Wing-chun. Jego działania miały na celu przekazanie tradycji i fundamentalnych zasad stylu przyszłym pokoleniom adeptów, zapewniając ciągłość jego dziedzictwa edukacyjnego.

Ip Man w mediach i kulturze

Postać Ip Mana zyskała ogromną popularność na całym świecie, głównie dzięki filmom fabularnym, które często inspirowane są jego życiem i dokonań. Te produkcje, choć często fabularyzowane, przyczyniły się do globalnego rozpoznawalności mistrza i stylu Wing Chun.

Portrety filmowe

Najbardziej znanym portretem filmowym Ip Mana jest seria „Ip Man”, składająca się z czterech części, zrealizowana w latach 2008–2019. W rolę mistrza wcielił się aktor Donnie Yen, a filmy te przyniosły mu światową sławę. Inne znaczące kreacje Ip Mana to między innymi rola Tony’ego Leunga w filmie „The Grandmaster” (2013), Anthony’ego Wonga w „Ip Man: The Final Fight” (2013) oraz Dennisa To, który zagrał mistrza w kilku produkcjach, w tym „The Legend Is Born – Ip Man”. Seria filmów „Ip Man” z Donnie Yenem w roli głównej znacząco przyczyniła się do globalnej sławy mistrza.

Globalna sława i wpływ na kino

Filmy o Ip Manie, mimo że często odbiegają od faktów historycznych, odegrały kluczową rolę w popularyzacji sztuk walki, a w szczególności stylu Wing Chun, na arenie międzynarodowej. Dzięki tym produkcjom, Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie akcji. Ip Man stał się symbolem chińskiego oporu i dumy narodowej, co zostało mocno wyeksponowane w nowoczesnych produkcjach filmowych.

Udział rodziny w produkcjach filmowych

Rodzina Ip Mana również aktywnie uczestniczy w promocji jego dziedzictwa. Jego najstarszy syn, Ip Chun, wielokrotnie pojawiał się w filmach o ojcu, pełniąc rolę konsultanta, a także aktora. Ip Chun wcielił się m.in. w postać Leung Bika w filmie „The Legend Is Born” lub grał samego Ip Mana w starszym wieku w innych produkcjach. Jego udział dodaje autentyczności i głębi filmowym opowieściom o mistrzu.

Ciekawostki z życia Ip Mana

Życie Ip Mana obfituje w fascynujące fakty i anegdoty, które rzucają światło na jego osobowość, drogę życiową oraz wpływ na kulturę. Od jego zamiłowania do sztuk walki, po jego prywatne wyzwania i symboliczne znaczenie, które zyskał.

Muzeum i miejsca pamięci

W Foshan, na terenie Świątyni Przodków (Ancestral Temple), znajduje się muzeum poświęcone Ip Manowi, stanowiące hołd dla jego życia i dokonań. Został pochowany na cmentarzu Wo Hop Shek w Hongkongu, na wzgórzu Wu Tip Shan, co jest kolejnym miejscem pamięci o tej wybitnej postaci.

Niepotwierdzone doniesienia

Istnieją niepotwierdzone plotki, że podczas II wojny światowej Ip Man mógł pełnić rolę tajnego oficera wywiadu Kuomintangu. Te spekulacje dodają intrygującego wymiaru jego życiorysowi, choć brak na nie jednoznacznych dowodów. Niemniej jednak, jego decyzja o ucieczce do Hongkongu w 1949 roku była podyktowana obawą przed prześladowaniami ze strony nowej władzy komunistycznej ze względu na jego przeszłość w policji.

Kluczowe momenty w rozwoju

Porażka, która zbudowała mistrza – fakt, że Ip Man jako młody zawodnik został pokonany przez starszego Leung Bika, uważa się za kluczowy moment w jego życiu. Ta lekcja pokory i determinacji stała się fundamentem jego późniejszego sukcesu. Innym ważnym aspektem jego edukacji było studiowanie w prestiżowym St. Stephen’s College w Hongkongu, co było rzadkością wśród mistrzów sztuk walki tamtego okresu.

Ostatnie nagrania i dziedzictwo techniczne

Na krótko przed śmiercią Ip Man nagrał demonstrację form Wing Chun na drewnianym manekinie. Celem tego przedsięwzięcia było zachowanie poprawnej techniki dla przyszłych pokoleń, co stanowi nieocenione dziedzictwo dla adeptów sztuk walki. To pokazuje jego troskę o integralność i przekaz stylu.

Relacje z Bruce’em Lee

Mimo że Bruce Lee jest jego najsłynniejszym uczniem, nigdy nie ukończył on pełnego systemu Wing Chun pod okiem Ip Mana przed wyjazdem do USA. Ta relacja jest często przedmiotem dyskusji, ale podkreśla wpływ Ip Mana na rozwój kariery Lee.

Charakterystyka stylu Wing Chun

Ip Man kultywował tradycję, według której Wing Chun został stworzony przez kobietę. To podkreślało jego unikalność i odróżniało go od wielu innych „twardych” stylów kung-fu, sugerując subtelność i efektywność.

Skromność i styl życia

Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził bardzo skromne życie. Ta cecha charakteru świadczy o jego pokorze i skupieniu na sztukach walki, a nie na zewnętrznych atrybutach sukcesu.

Wpływ na kino akcji

Dzięki Ip Manowi i jego uczniom, Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie. Jego wpływ na rozwój gatunku kina akcji jest niepodważalny.

Ostatni uczeń Chana

Ip Man był ostatnim uczniem legendarnego „Płatnerza” Chan Wah-shuna, co podkreśla jego miejsce w linii przekazu sztuk walki.

Relacja z synem Ip Chunem

Ip Chun zaczął intensywnie uczyć się Wing Chun od ojca dopiero po przyjeździe do Hongkongu w 1962 roku, co świadczy o ich późniejszej, ale silnej więzi w kontekście sztuk walki.

Metody nauczania

Ip Man był znany z tego, że dostosowywał sposób nauczania do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia. Ta elastyczność była kluczowa dla jego sukcesu jako nauczyciela.

Znaczenie imienia

Imię „Kai-man” można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”, co doskonale oddaje jego rolę jako mistrza i nauczyciela. Jego dziedzictwo żyje nadal, a filmy takie jak te z lat 2008, inspirowane jego życiem, przyczyniają się do jego wiecznej sławy.

Ikona kultury

Ip Man stał się symbolem chińskiego oporu i dumy narodowej, co zostało mocno wyeksponowane w nowoczesnych produkcjach filmowych, takich jak te z Donnie Yen w roli głównej. Jego historia, choć często łączona z filmem, jest nierozerwalnie związana z autentycznymi osiągnięciami i wpływem na świat sztuk walki.

Podsumowując, Ip Man, poprzez swoją determinację, pokorę i oddanie sztukom walki, zrewolucjonizował styl Wing Chun i stał się globalną ikoną. Jego życie, naznaczone zarówno sukcesami, jak i osobistymi wyzwaniami, stanowi inspirujący przykład mistrzostwa i dziedzictwa, które przetrwało próbę czasu, wpływając na kino akcji i kształtując kolejne pokolenia adeptów sztuk walki na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ip_Man