Felix Mendelssohn, właściwie Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, urodzony 3 lutego 1809 roku, był jednym z najwybitniejszych niemieckich kompozytorów, pianistów i dyrygentów epoki romantyzmu. Pomimo przedwczesnej śmierci w wieku 38 lat, jego niezwykły talent, rozwijany od najwcześniejszych lat w otoczeniu najwybitniejszych umysłów epoki, zaowocował dziełami o ponadczasowej wartości. Szczególne znaczenie miało jego zaangażowanie w ponowne odkrycie i popularyzację twórczości Johanna Sebastiana Bacha, co zapoczątkowało renesans jego muzyki w Europie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na październik 2024 roku Felix Mendelssohn miałby 215 lat.
- Żona/Mąż: Cécile Jeanrenaud
- Dzieci: Cécile Charlotte Sophie, Marie Elisabeth, Paul Felix Abraham, Felix Arnold, Lili
- Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent
- Główne osiągnięcie: Przywrócenie światu twórczości Johanna Sebastiana Bacha, skomponowanie „Marsza Weselnego”
Podstawowe informacje o Felixie Mendelssohnie
Jakub Ludwik Felix Mendelssohn Bartholdy, znany powszechnie jako Felix Mendelssohn, przyszedł na świat 3 lutego 1809 roku w Hamburgu. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, zakończyło się 4 listopada 1847 roku w Lipsku, w wieku zaledwie 38 lat, wskutek pogarszającego się stanu zdrowia po serii udarów. Pochodził z prominentnej rodziny niemieckich Żydów; jego dziadkiem był słynny filozof Moses Mendelssohn. Człon nazwiska „Bartholdy” został dodany na sugestię wuja, symbolizując odejście od tradycji żydowskiej na rzecz chrześcijaństwa.
Rodzina i życie prywatne Felixa Mendelssohna
Już przed narodzinami Felixa, jego ojciec, bankier Abraham Mendelssohn, porzucił judaizm. Sam Felix został ochrzczony w obrządku reformowanym w wieku siedmiu lat. Spośród czworga rodzeństwa, Felix łączyła najsilniejsza więź muzyczna ze starszą siostrą, Fanny, która była równie utalentowaną kompozytorką. Ze względu na ówczesne społeczne konwenanse, część jej utworów publikowano pod nazwiskiem Felixa. Tragiczne wydarzenia w 1811 roku zmusiły rodzinę do ucieczki z Hamburga do Berlina, motywowanej obawą przed francuskimi represjami. Felix dorastał w niezwykle stymulującym otoczeniu; salon prowadzony przez jego rodziców w Berlinie był miejscem spotkań najwybitniejszych intelektualistów epoki.
Kariera i edukacja muzyczna Felixa Mendelssohna
Genialne dziecko i wczesna edukacja
Felix Mendelssohn był uznawany za cudowne dziecko. Jego talent muzyczny był tak ogromny, że już w 1824 roku, podczas nauki u wirtuoza Ignaza Moschelesa, ten przyznał, że nie ma już niczego, czego mógłby nauczyć młodego Felixa. Już jako nastolatek skomponował aż 13 symfonii na orkiestrę smyczkową, które były wykonywane przez prywatną orkiestrę zamożnych rodziców.
Studia u Carla Friedricha Zeltera
Od 1819 roku Mendelssohn studiował kontrapunkt i kompozycję pod kierunkiem Carla Friedricha Zeltera. Ta nauka miała kluczowy wpływ na jego konserwatywny gust muzyczny i głęboką fascynację tradycją barokową, kształtując jego przyszłe kompozycje.
Debiut i wczesne kompozycje
Pierwszy publiczny koncert Felix Mendelssohn zagrał w wieku zaledwie 9 lat. Jego wczesna twórczość, w tym wspomniane 13 symfonii smyczkowych, świadczy o niezwykłej dojrzałości kompozytorskiej już w latach młodzieńczych.
Przełomowy rok 1829 i Bach
Przełomowym momentem w jego karierze okazał się rok 1829. W wieku dwudziestu lat Felix Mendelssohn zorganizował i poprowadził w Berlinie pierwsze od czasów śmierci kompozytora wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Johanna Sebastiana Bacha. **To wydarzenie zapoczątkowało wielki renesans twórczości Bacha w całej Europie, stawiając młodego kompozytora w roli jego wielkiego propagatora.**
Muzyka i twórczość Felixa Mendelssohna
Najsłynniejsze dzieła orkiestrowe
Do najbardziej rozpoznawalnych dzieł orkiestrowych Felixa Mendelssohna należą jego symfonie, w tym IV „Włoska” i III „Szkocka”, a także uwertura „Hebrydy”. Te kompozycje prezentują mistrzostwo w kreowaniu barwnych pejzaży dźwiękowych i emocjonalnych.
Marsz Weselny
**Felix Mendelssohn jest autorem jednego z najpopularniejszych utworów granych na ślubach na całym świecie – „Marsza Weselnego”, który stanowi część muzyki do „Snu nocy letniej” Williama Szekspira.** Ten radosny i podniosły utwór stał się nieodłącznym elementem ceremonii ślubnych.
Innowacja w gatunku uwertury
Już w wieku 17 lat, w 1826 roku, skomponował uwerturę do „Snu nocy letniej”, która jest uznawana za jeden z najwcześniejszych przykładów uwertury koncertowej – samodzielnego dzieła przywołującego literackie tematy. **Ta innowacja otworzyła nowe możliwości dla rozwoju formy uwertury.**
Twórczość fortepianowa i „Pieśni bez słów”
Wkład Mendelssohna w literaturę fortepianową jest znaczący, a jego najbardziej znanym cyklem są „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte) – krótkie, liryczne utwory, które stały się kwintesencją jego stylu. Te intymne kompozycje zyskały ogromną popularność i są cenione za swoją melodyjność i subtelność.
Działalność jako dyrygent i pedagog
Działalność Felixa Mendelssohna jako dyrygenta i pedagoga również zasługuje na uwagę. Założył Konserwatorium Lipskie, które stało się bastionem konserwatywnego podejścia do muzyki, kształcąc kolejne pokolenia muzyków.
Osiągnięcia i dziedzictwo Felixa Mendelssohna
Uznanie w oczach Goethego
Już w młodym wieku talent Felixa Mendelssohna zyskał uznanie wybitnych postaci. W 1821 roku, mając zaledwie 12 lat, został przedstawiony Johannowi Wolfgangowi von Goethem. **Poeta był tak zachwycony młodym muzykiem, że porównał go do młodego Mozarta, a nawet stwierdził, że Mendelssohn przewyższa go dojrzałością intelektualną.**
Sukcesy w Wielkiej Brytanii
Felix Mendelssohn odwiedził Wielką Brytanię aż dziesięć razy, zdobywając tam ogromną popularność. To właśnie tam odbyły się premiery wielu jego najważniejszych dzieł, co świadczy o jego międzynarodowym uznaniu.
Reewaluacja po latach zapomnienia
Mimo że pod koniec XIX wieku jego muzyka była deprecjonowana z powodu narastającego antysemityzmu, czego przykładem były ataki Richarda Wagnera, **współcześnie Felix Mendelssohn jest powszechnie uznawany za jednego z najoryginalniejszych kompozytorów romantyzmu, a jego dzieła na nowo cieszą się należytym im szacunkiem.**
Ciekawostki z życia Felixa Mendelssohna
Wszechstronne wykształcenie
Wykształcenie Felixa Mendelssohna wykraczało daleko poza muzykę. Studiował sztukę, literaturę, języki i filozofię. Jego zainteresowania intelektualne były równie rozległe, co jego talenty muzyczne, co przełożyło się na bogactwo jego twórczości.
Studia u Hegla
W latach 1826–1829 Mendelssohn aktywnie uczestniczył w wykładach najwybitniejszych myślicieli tamtego okresu, słuchając między innymi estetyki u Georga Wilhelma Friedricha Hegla. Ta współpraca z filozofią pogłębiła jego rozumienie sztuki.
Pomyłka z „Sonatą Wielkanocną”
Warto wspomnieć o błędnym przypisaniu „Sonaty Wielkanocnej” Felixowi; dopiero w latach 70. XX wieku ustalono, że autorką tego dzieła była jego siostra, Fanny. Jest to ciekawy przykład zacierania się granic twórczości rodzeństwa w kontekście ówczesnych realiów.
Relacja z własnym pochodzeniem
Sam Mendelssohn ironicznie komentował swój związek z pochodzeniem, zauważając po sukcesie wykonania „Pasji według św. Mateusza”: „Pomyśleć, że potrzeba było aktora i syna Żyda, aby przywrócić światu największą chrześcijańską muzykę!”. **Ten cytat ukazuje złożoność jego tożsamości w kontekście epoki.**
Najważniejsze dzieła Felixa Mendelssohna
Dzieła orkiestrowe
- Symfonia nr 4 „Włoska”
- Symfonia nr 3 „Szkocka”
- Uwertura „Hebrydy”
Muzyka sceniczna
- Muzyka do „Snu nocy letniej” Szekspira (w tym „Marsz Weselny”)
Twórczość fortepianowa
- Cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte)
Chronologia życia i kariery Felixa Mendelssohna
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1809 | Narodziny Felixa Mendelssohna w Hamburgu. |
| 1811 | Ucieczka rodziny z Hamburga do Berlina. |
| 1819 | Rozpoczęcie studiów u Carla Friedricha Zeltera. |
| 1821 | Spotkanie z Johannem Wolfgangiem von Goethem. |
| 1824 | Nauka u wirtuoza Ignaza Moschelesa. |
| 1825 | Tłumaczenie komedii Terencjusza. |
| 1826 | Skomponowanie uwertury do „Snu nocy letniej”. |
| 1826–1829 | Uczestnictwo w wykładach Georga Wilhelma Friedricha Hegla. |
| 1829 | Organizacja i poprowadzenie wykonania „Pasji według św. Mateusza” Bacha w Berlinie. |
| 1847 | Śmierć Felixa Mendelssohna w Lipsku. |
Felix Mendelssohn odejdł w wieku 38 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo muzyczne, które do dziś inspiruje i zachwyca słuchaczy na całym świecie. Jego kluczowym wkładem, obok własnej, wybitnej twórczości, było przywrócenie światu zapomnianych dzieł Johanna Sebastiana Bacha, co na zawsze zmieniło postrzeganie muzyki barokowej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Mendelssohn?
Felix Mendelssohn Bartholdy zmarł na skutek komplikacji po udarze mózgu, który wystąpił w wyniku wyczerpania nerwowego i fizycznego. Był w bardzo złym stanie psychicznym po śmierci swojej siostry Fanny.
Co to jest Mendelson?
„Mendelson” to potoczna, choć niepoprawna fonetycznie, nazwa odnosząca się zazwyczaj do kompozytora Feliksa Mendelssohna Bartholdy’ego lub jego dzieł. Prawidłowa pisownia nazwiska to Mendelssohn.
Ile symfonii skomponował Mendelssohn?
Felix Mendelssohn Bartholdy skomponował pięć numerowanych symfonii, z których najbardziej znana jest Symfonia „Szkocka” (nr 3) i Symfonia „Lobgesang” (nr 2), choć często uważa się, że napisał ich więcej, uwzględniając dzieła bez numerów.
Kto napisał marsza weselnego?
Marsz weselny, powszechnie znany jako „Wedding March”, napisał Felix Mendelssohn Bartholdy. Jest to część jego muzyki do „Snu nocy letniej” Szekspira.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn
