John Ronald Reuel Tolkien, powszechnie znany jako J.R.R. Tolkien, to postać, której nazwisko jest synonimem epickiej literatury fantasy. Brytyjski filolog, profesor języka angielskiego i literatury, a przede wszystkim genialny pisarz, stworzył świat Śródziemia, który od dziesięcioleci fascynuje kolejne pokolenia czytelników. Na dzień dzisiejszy, w lipcu 2024 roku, Tolkien miałby 132 lata. Jego życie, choć zakończone w 1973 roku, pozostawiło po sobie nieocenione dziedzictwo literackie. Tolkien był mężem Edith Bratt, z którą miał czworo dzieci: Johna, Michaela, Christophera i Priscillę. Jego najbardziej znane dzieła, „Hobbit, czyli tam i z powrotem” oraz monumentalny „Władca Pierścieni”, zdefiniowały gatunek high fantasy i do dziś stanowią kamień milowy w literaturze światowej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na lipiec 2024 roku miałby 132 lata.
- Żona/Mąż: Edith Bratt
- Dzieci: John, Michael, Christopher, Priscilla
- Zawód: Filolog, profesor języka angielskiego i literatury, pisarz
- Główne osiągnięcie: Stworzenie świata Śródziemia i napisanie „Władcy Pierścieni”, zdefiniowanie gatunku high fantasy.
Podstawowe informacje o J.R.R. Tolkienie
John Ronald Reuel Tolkien, urodzony 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein, w Wolnym Państwie Orania (obecnie Republika Południowej Afryki), od najmłodszych lat czuł silną więź z Anglią. Jego rodzice, Arthur Reuel i Mabel Tolkien, wychowywali go w duchu kultury angielskiej, co miało niebagatelny wpływ na jego późniejszą twórczość. Choć większość życia spędził w Wielkiej Brytanii, jego miejsce urodzenia jest ważnym elementem jego biografii. Zmarł 2 września 1973 roku w Bournemouth, w Anglii, w wieku 81 lat, pozostawiając po sobie spuściznę, która nadal kształtuje wyobraźnię czytelników na całym świecie.
Życie prywatne i rodzinne J.R.R. Tolkiena
Rodzice i rodzeństwo
Wczesne dzieciństwo J.R.R. Tolkiena naznaczone było stratą. Jego ojciec, Arthur Reuel Tolkien, zmarł, gdy Ronald miał zaledwie trzy lata. Opiekę nad nim i jego młodszym bratem, Hilarym, przejęła matka, Mabel Suffield. Po jej przedwczesnej śmierci w 1904 roku, chłopcy znaleźli opiekę u ojca Francisa Morgana, przyjaciela rodziny. To właśnie pod jego kuratelą, a także w duchu głębokiej wiary katolickiej, rozwijali się młodzi Tolkienowie. Bracia, Ronald i Hilary, przez całe życie utrzymywali silne więzi, wspierając się nawzajem w trudnych momentach.
Małżeństwo i dzieci
W 1916 roku J.R.R. Tolkien poślubił Edith Bratt, kobietę, która stała się jego największą miłością i inspiracją, a której postać odzwierciedliła się w stworzonej przez niego postaci Lúthien Tinúviel. Ich małżeństwo, choć nacechowane wyzwaniami, trwało aż do śmierci Edith w 1971 roku. Owocem ich związku było czworo dzieci: John, Michael, Christopher i Priscilla. Christopher Tolkien odegrał kluczową rolę w publikacji wielu pośmiertnych dzieł ojca, stając się ich redaktorem i spadkobiercą literackim.
Pochodzenie przodków
Korzenie rodziny Tolkien sięgają XVIII wieku, kiedy to przodkowie ze strony ojca, rzemieślnicy produkujący zegary i fortepiany w Birmingham, wyemigrowali z Prus Wschodnich. Ta historia emigracji i rzemieślnicze dziedzictwo stanowiły część szerszego kontekstu kulturowego, który kształtował pisarza. Sam Tolkien badał etymologię swojego nazwiska, choć jego wczesne przypuszczenia okazały się błędne.
Kariera akademicka i literacka J.R.R. Tolkiena
Profesura w Oksfordzie
Po ukończeniu studiów filologicznych na Uniwersytecie Oksfordzkim, J.R.R. Tolkien rozpoczął karierę akademicką, która trwała przez wiele lat. W latach 1925–1945 piastował stanowisko Rawlinson and Bosworth Professor of Anglo-Saxon, a następnie, od 1945 do 1959 roku, był Merton Professor of English Language and Literature. Jego praca naukowa, skupiona na literaturze i językach staroangielskich, stanowiła solidny fundament dla jego późniejszej, monumentalnej twórczości literackiej.
Przełomowe dzieła
„Hobbit, czyli tam i z powrotem”
Pierwszym wielkim sukcesem literackim J.R.R. Tolkiena była powieść „Hobbit, czyli tam i z powrotem”, opublikowana w 1937 roku. Początkowo pisana z myślą o jego dzieciach, szybko zdobyła uznanie czytelników i krytyków, otwierając drogę do stworzenia rozbudowanego świata Śródziemia.
„Władca Pierścieni”
Jego opus magnum, „Władca Pierścieni”, wydawane w latach 1954–1955, stało się jednym z najważniejszych dzieł literatury XX wieku. Ta epicka saga, osadzona w bogatym i szczegółowo opisanym świecie, zdefiniowała gatunek high fantasy i do dziś inspiruje pisarzy, twórców gier i filmowców na całym świecie.
Działalność w grupie Inklings
J.R.R. Tolkien był aktywnym członkiem grupy literackiej Inklings, działającej na Uniwersytecie Oksfordzkim. Wraz z przyjaciółmi, w tym C.S. Lewisem, dyskutował nad swoimi dziełami, czerpiąc inspirację i otrzymując cenne uwagi. Ta intelektualna wymiana była ważnym elementem jego procesu twórczego.
Praca nad „Silmarillionem”
Przez całe swoje życie J.R.R. Tolkien tworzył i rozwijał swój rozbudowany legendarium, którego centralnym elementem był „Silmarillion”. To dzieło, zawierające mity o stworzeniu świata i jego wczesnych dziejach, zostało opublikowane pośmiertnie, przygotowane przez jego syna, Christophera. „Silmarillion” stanowi klucz do zrozumienia głębi i złożoności świata stworzonego przez Tolkiena.
Nagrody i osiągnięcia J.R.R. Tolkiena
Warto wiedzieć: Za swoje zasługi dla literatury brytyjskiej, J.R.R. Tolkien został mianowany Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego (CBE) przez królową Elżbietę II w 1972 roku. Jego wpływ na literaturę fantasy jest nieoceniony; jest powszechnie uznawany za „Ojca nowoczesnej fantasy”, a jego dzieła nadal wyznaczają standardy dla gatunku.
| Nagroda/Osiągnięcie | Data nadania/Okres |
|---|---|
| Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (CBE) | 28 marca 1972 |
| Uznawany za „Ojca nowoczesnej fantasy” | Po publikacji „Władcy Pierścieni” |
Religia i światopogląd J.R.R. Tolkiena
Głęboka wiara katolicka
J.R.R. Tolkien był głęboko wierzącym katolikiem. Jego wiara przenikała jego życie i twórczość, kształtując jego poglądy na dobro, zło, heroizm i poświęcenie. W swoich dziełach często poruszał uniwersalne tematy religijne i moralne, co nadaje im ponadczasową głębię.
Związek z Birmingham Oratory
W młodości, Tolkien był związany z Birmingham Oratory, gdzie pełnił funkcję ministranta. Opieka ojca Francisa Morgana, kapłana związanego z Oratorium, miała znaczący wpływ na jego duchowy rozwój i umocniła jego przywiązanie do wiary katolickiej.
Hobby i zainteresowania J.R.R. Tolkiena
Pasja lingwistyczna
Jedną z największych pasji Tolkiena była lingwistyka. Od najmłodszych lat fascynował się językami, a jego zainteresowanie przerodziło się w tworzenie własnych, skomplikowanych języków, takich jak Quenya i Sindarin. Te języki stały się integralną częścią jego mitologii, nadając światu Śródziemia niezwykłą autentyczność.
Zamiłowanie do natury
Tolkien pielęgnował głębokie zamiłowanie do natury, szczególnie do krajobrazów Anglii. Miejsca z jego dzieciństwa, takie jak Sarehole Mill, stały się inspiracją dla Shire i innych malowniczych krain Śródziemia. Miłość do przyrody jest widoczna w jego opisach, które oddają piękno i spokój wiejskiego życia.
Talent artystyczny
Poza talentem literackim, J.R.R. Tolkien posiadał również zdolności artystyczne. Sam ilustrował swoje książki, tworzył mapy i szkice architektoniczne, które pomagały czytelnikom wizualizować świat Śródziemia. Jego rysunki dodają głębi i autentyczności jego literackim wizjom.
Ciekawostki i kontrowersje związane z J.R.R. Tolkienem
Wypadek z pająkiem
Anegdota o ugryzieniu przez pająka w dzieciństwie w RPA jest często przywoływana w kontekście późniejszych opisów pająków w jego twórczości. Choć sam Tolkien nie pamiętał tego zdarzenia, stało się ono częścią jego biografii i legendy.
Etymologia nazwiska
Błędne przypuszczenia Tolkiena dotyczące pochodzenia jego nazwiska od niemieckiego „tollkühn” (zuchwały) dodają kolorytu jego biografii. Współczesne badania wskazują na dolnopruskie korzenie tego nazwiska.
Służba wojskowa i bitwa nad Sommą
Doświadczenia J.R.R. Tolkiena jako żołnierza podczas I wojny światowej, w tym udział w bitwie nad Sommą, głęboko wpłynęły na jego postrzeganie wojny i ludzkiego cierpienia. Te traumatyczne przeżycia niewątpliwie znalazły odzwierciedlenie w jego późniejszej twórczości, nadając jej głębi i realizmu.
Kryptonim „Rashbold”
Użycie kryptonimu „Rashbold” w „The Notion Club Papers” jest dowodem na poczucie humoru i autoironię Tolkiena. Było to żartobliwe nawiązanie do jego własnego nazwiska, co świadczy o jego dystansie do siebie.
Zdrowie J.R.R. Tolkiena
Gorączka okopowa podczas I wojny światowej
Podczas służby wojskowej J.R.R. Tolkien zachorował na gorączkę okopową, co zmusiło go do powrotu do Anglii. Paradoksalnie, okres rekonwalescencji okazał się czasem intensywnej pracy twórczej, która zaowocowała początkiem jego mitologii. To właśnie w tym trudnym okresie zaczął tworzyć fundamenty pod swoje najsłynniejsze dzieła.
J.R.R. Tolkien, postać o niezwykłym intelekcie i wyobraźni, na zawsze odmienił oblicze literatury, tworząc światy, które wciąż żyją w sercach czytelników. Jego dziedzictwo, jako „Ojca nowoczesnej fantasy”, jest niepodważalne, a jego dzieła stanowią kamień milowy w historii literatury światowej, inspirując kolejne pokolenia twórców i czytelników.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Tolkien miał polskie korzenie?
J.R.R. Tolkien nie miał polskich korzeni. Jego rodzina pochodziła z Anglii, a jego przodkowie ze strony ojca mieli niemieckie korzenie.
Jakie utwory napisał Tolkien?
Najbardziej znanymi dziełami J.R.R. Tolkiena są „Hobbit, czyli tam i z powrotem” oraz epicka trylogia „Władca Pierścieni”. Napisał również wiele innych utworów osadzonych w Śródziemiu, w tym „Silmarillion”.
Czy Tolkien znał język polski?
Nie ma dowodów na to, że J.R.R. Tolkien znał język polski. Jego zainteresowania lingwistyczne skupiały się głównie na językach germańskich, nordyckich oraz staroangielskim i staronordyckim.
Ile lat Tolkien pisał Hobbita?
Prace nad „Hobbitem” trwały kilka lat. Tolkien zaczął pisać tę książkę dla swoich dzieci około 1930 roku, a została ona opublikowana w 1937 roku.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/J._R._R._Tolkien
